23 februari 1945

Derde kabinet Gerbrandy treedt aan

Pieter Sjoerds Gerbrandy was de minister-president van de zogenoemde Londense kabinetten. Na de Duitse inval in mei 1940 vluchtte de Nederlandse regering naar London. Gedurende de Tweede Wereldoorlog verbleef dit ‘oorlogskabinet’ in Londen. Op 23 februari trad het derde kabinet Gerbrandy aan.
 

Gerbrandy met een portret van Churchill. De Nederlandse minister-president had een grote bewondering voor zijn Engelse collega.

De Fries en ARP-voorman Gerbrandy werd in 1939 aangesteld als minister van Justitie. Het jaar daarop aanvaardde Gerbrandy het hoogste politieke ambt: minister-president. Hij volgde daarmee De Geer op die was afgetreden. De koningin installeerde het Kabinet-Gerbrandy I op 3 september 1940. Vanuit Londen leidde Gerbrandy drie kabinetten.

Op 23 februari 1945 trad het derde kabinet aan. De kranten noemden het kabinet Gerbrandy III een ‘overgangskabinet dat aanblijft tot de volledige Nederlandse bevrijding’. De regering focuste in de laatste maanden van de oorlog op het krachtige weerstand bieden tegen de Duitsers en hun bondgenoten. Aan regeren kwam de nieuwe regering amper toe. Voor zover dat al mogelijk was vanuit Londen. Op 12 mei 1945 bood Gerbrandy zijn ontslag aan van zijn kabinet.

Gerbrandy stond bekend als een eigenzinnig, maar was ook populair. Aangezien er geen parlement was, kwam alles neer op de regering in Londen, met een hoofdrol voor Wilhelmina en Gerbrandy. Hoewel ze in het begin goed met elkaar overweg konden, verslechterde de houding tussen hen. Dit kwam mede door de verschillende meningen over hoe Nederland er na de oorlog uit zou moeten komen te zien.

Na de oorlog kwam Gerbrandy in 1948 in de Tweede Kamer terecht. Hij overleed in 1961.