Het NIOD verricht vanuit een historische benadering interdisciplinair onderzoek naar de maatschappelijke uitwerking van oorlog en grootschalig geweld in de twintigste en eenentwintigste eeuw.

Aanvankelijk richtte het NIOD zich op het onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog in Nederland en zijn overzeese gebiedsdelen. Inmiddels maakt de Tweede Wereldoorlog deel uit van een breder areaal aan onderzoeksthema’s. Vanuit de opgebouwde expertise is gekozen voor een meer internationale oriëntering, met nadruk op Europa en Azië.  Hiermee wil het NIOD de belangrijke ontwikkelingen uit de recente geschiedenis in hun globale samenhang inzichtelijk maken voor wetenschap en samenleving.

Langetermijn transities

De komende vijf jaar richt het NIOD zich op doelgerichte uitbouw van zijn inhoudelijke expertise. Het NIOD profileert zich met zijn onderzoek door het thema langetermijn transities een centrale plaats te geven. De keuze voor langetermijn transities moet onderstrepen dat het NIOD onderzoek primair geïnteresseerd is in de studie van maatschappelijke processen onder invloed van oorlog en grootschalig geweld.

Om deze nieuwe onderzoeksfocus van het NIOD gestalte te geven heeft het instituut een project over Transitional Justice ontworpen, dat de inhoudelijke integratie van de in 2010 samengevoegde onderzoeksgebieden oorlogsstudies en holocaust- en genocidestudies moet stimuleren. Dit programma is een belangrijk instrument om samenwerking met nieuwe partners in binnen- en buitenland tot stand te brengen.

Onderzoeksdoelen

Het NIOD wil bovendien een belangrijke rol spelen in de verdere ontwikkeling van de e-humanities. Onderzoekers krijgen steeds meer te maken met bronnen die van oorsprong digitaal zijn (e-mail correspondentie, informatie verspreid via internet) en met gedigitaliseerde bronnenbestanden. Het NIOD wil voor onderzoek gebruik maken van ‘tools’ uit de e-humanities en ook reflecteren op het gebruik daarvan.

De ontwikkelingen in de e-humanities zal het NIOD ook aangrijpen om met externe partners nieuwe wegen in te slaan op het gebied van het ontsluiten en gebruiken van digitale en gedigitaliseerde bronnen. Het internationale onderzoeksprogramma EHRI is in dit opzicht een belangrijk project.

Het NIOD stelt zijn onderzoeksdoelen overigens ruimer. NIOD onderzoekers bestuderen het recente verleden, maar hun onderzoek is niet uitsluitend op de humaniora georiënteerd. De onderzoeksvelden van het NIOD zijn interdisciplinair. Vraagstellingen en methoden uit de cultuur-, maatschappij-, gedrags-, economische en rechtswetenschappen zijn daardoor evenzeer aanwezig als die uit de, overigens al tamelijk pluriforme, geschiedwetenschap. Voor ieder programma of project kiezen de onderzoekers de meest geëigende methodologische benaderingen en uitgangspunten om bij te dragen aan de vernieuwing van het desbetreffende onderzoeksterrein.

Met dit onderzoeksplan ambieert het NIOD dat het nationaal en internationaal de toon aangeeft in het onderzoek naar het effect van oorlogen en genociden, waaronder de Holocaust, op mens en samenleving.

Meer weten over het onderzoekprogramma van het NIOD? Lees dan het Onderzoeksbeleidsplan NIOD 2012-2016.

Wetenschapscommissie

De Wetenschapscommissie van het NIOD bestaat uit de volgende leden:

  • Prof. Dr. Charles Jeurgens
    Hoogleraar archivistiek, Universiteit Leiden
    docent Archiefwetenschappen, Universiteit van Amsterdam
  • Prof. Dr. Susan Legêne
    Hoogleraar politieke geschiedenis, Vrije Universiteit Amsterdam
  • Prof. Dr. Bruno De Wever
    Hoogleraar hedendaagse geschiedenis, Universiteit Gent