Lopend onderzoek

Onderzoek naar de rol van het Nederlandse Rode Kruis (NRK) tijdens de bezetting.

Onderzoeker: Regina Grüter
Looptijd: 2013-2017
Beoogde publicatie: monografie

Meer informatie:

Een groot deel van de Nederlandse bevolking heeft tijdens de bezetting hulp van het Nederlandse Rode Kruis gekregen. Zo steeg het ledental van 33.500 in 1940 naar een half miljoen in 1945. Maar veel Joodse overlevenden en uit gevangenschap teruggekeerde politiek gevangenen bewaren negatieve herinneringen aan de rol van deze humanitaire organisatie, die nauwelijks pakketten naar de kampen stuurde en ‘schitterde door afwezigheid’ bij de repatriëring.

Hoewel in diverse historische studies de rol van het Nederlandse Rode Kruis (NRK) tijdens de bezetting wordt belicht, ontbreekt een breed onderzoek naar deze humanitaire organisatie. Deze studie moet in die leemte voorzien. 

Het onderzoek zal zich richten op de feitelijke reconstructie en analyse van het functioneren van het NRK vlak voor, tijdens en in de eerste jaren na de bezetting. Hoe functioneerde het hoofdbestuur in Den Haag, wat waren de relaties met het internationale Rode Kruis in Genève en de London Committee of the Netherlands Red Cross. Wat waren de humanitaire doelstellingen van de organisatie en wat waren de verwachtingen van het publiek? Zijn die doelstellingen (al dan niet deels) bereikt?

Het onderzoek richt zich ook op de rol van de plaatselijke afdelingen en de vraag of er discrepanties zijn aan te wijzen tussen het formele beleid van het hoofdbestuur en initiatieven van de afdelingen en individuele Rode Kruis medewerkers. Hierbij komt onder meer het terughoudende beleid van het bestuur aan de orde ten aanzien van het versturen van pakketten naar burgers in de kampen. Een ander belangrijk punt is dat van de repatriëring na de bevrijding en een vergelijking met andere Rode Kruisverenigingen die wel pakketten stuurden en voor repatriëring zorgden.

Verder dringt de vraag zich op hoe de organisatie na de bevrijding terugkeek op zijn functioneren tijdens de bezetting, en hoe met de kritiek van in de steek gelaten overlevenden is omgegaan. Heeft het NRK lessen geleerd uit het verleden?