Marjo Bakker: Anna Seghers - Das siebte Kreuz. Roman aus Hitlerdeutschland

Het boek Das siebte Kreuz speelt zich af in nazi-Duitsland in 1937. Uit het fictieve concentratiekamp Westhofen, bij Worms, ontsnappen zeven politieke gevangenen. De kampcommandant zegt de ontsnapten binnen zeven dagen opgepakt te hebben. Dat lukt niet helemaal. De zevende gevangene, communist Georg Heisler, blijft de Gestapo steeds een stapje voor. Of zijn ontsnapping echt zal lukken, blijft tot het eind van het boek spannend.

De titel van het boek verwijst naar de platanen in het kamp die de kampcommandant kaal laat zagen en een dwarsbalk tegen aan laat spijkeren, als een kruis, om de weer opgepakte gevangenen tegen aan te zetten. De zevende boom blijft echter leeg.

Het Zevende kruis geeft je een idee van het dagelijks leven in het Derde Rijk. Waar het bestaan van concentratiekampen normaal lijkt. Iedereen kent wel iemand die gevangen zit. Hier wordt mooie literatuur gemaakt van waar ik in KL. Een geschiedenis van de naziconcentratiekampen van Nikolaus Wachsmann over las: de vooroorlogse concentratiekampen. De vlucht in zeven dagen en in zeven hoofdstukken, langs de Duitse paden, dorpen en steden, waar Heisler steeds weer iemand vindt die hem verstopt of helpt, trekt als een film aan je voorbij.

Exilliteratur

De Duitse Anna Seghers (echte naam Netty Radványi, geboren Reiling) begon aan het boek te schrijven in 1938. Ze verbleef toen in Frankrijk waar ze als ongewenst schrijver naar toe was gevlucht. In 1941 lukte het haar naar Mexico te ontkomen. Het eerste hoofdstuk verscheen in 1939 in een Russisch tijdschrift. De complete roman verscheen tegelijk in het Engels in de Verenigde Staten en in het Duits bij de Mexicaanse uitgeverij El Libro Libre. De eerste Nederlandse vertaling verscheen bij Querido in 1947. In 2011 verscheen een herziene Nederlandse vertaling.

Na de oorlog

Na de oorlog ging Anna Seghers in de DDR wonen waar zij een gevierd schrijfster werd. Das siebte Kreuz werd verplichte literatuur op scholen in de DDR; het fascisme kon door communisten overwonnen worden. Tot op hoge leeftijd bleef Seghers schrijven. Zij overleed in 1983 op 82-jarige leeftijd.