Het boek Razzia van Rotterdam

In 1951 publiceerde Benjamin Aäron (Ben) Sijes (1908-1981) in opdracht van het toenmalige RIOD zijn onderzoek naar de Razzia van Rotterdam. Ben Sijes heeft anderhalf jaar onderzoek gedaan naar dit onderwerp, waar tot op dat moment weinig informatie over was. Het boek werd goed ontvangen in de media. De Nieuwe Rotterdamse Courant liet zich positief uit over de publicatie: “Het is de verdienste van de heer Sijes, dat hij alle bronnen, die maar enig licht op de houding der Rotterdammers op die diepellendige Novemberdagen van die diepellendige hongerwinter, heeft aangeboord.”.

De schrijver werd geboren in de Amsterdamse Jodenbuurt (dit betrof de buurt rond de Jodenbreestraat en het Waterlooplein) als eerste van twee kinderen. Voor de oorlog verrichtte Sijes tal van uiteenlopende werkzaamheden, waaronder inventarisatiewerk voor het IISG. Daarnaast was hij metaalbewerker en als zodanig nam hij deel aan de Februaristaking van 1941. Hij werkte als elektrisch lasser tot zijn onderduik, begin 1943. Een groot deel van Sijes' familie, onder wie zijn ouders, zuster en zwager, kwam tijdens de oorlog om in de vernietigingskampen. Tijdens zijn onderduik hield hij zich bezig met zelfstudie. Na de oorlog werd hij door prof. N.W. Posthumus gevraagd onderzoek te doen naar de Februaristaking. Zo kwam hij in dienst bij het RIOD. In 1950 begon hij met zijn onderzoek naar de Razzia van Rotterdam.

Ben Sijes gebruikte niet alleen archiefmateriaal voor zijn onderzoek maar was ook één van die eerste die interviews afnam met ooggetuigen (oral history). Zo sprak hij met ambtenaren, slachtoffers, dominees, priesters, journalisten en de politie.

Sijes benadrukt in zijn boek hoe zwaar de Rotterdammers tussen 1940 en 1943 al getroffen waren en hoe groot de angst voor de tewerkstelling moet zijn geweest. Daarnaast waren veel mannen bang dat hun gezin iets zou overkomen als ze weigerden. Ook waren velen in de veronderstelling dat ze tewerkgesteld zouden worden in Rotterdam, zoals dat bij andere razzia’s het geval was. Het was volgens Sijes dan ook niet vreemd dat de mannen weinig weerstand boden.

Het werk is nu digitaal te raadplegen op de NIOD-website.

Mannen worden tewerkgesteld. Vrouwen en dochters zwaaien naar de geliefden