Inleiding: Doorn in het Vlees

‘Doorn in het vlees’ gaat over wat er in de jaren vijftig en zestig gebeurde met de voormalige ‘foute’ Nederlanders. Weten we dat dan niet? Die vraag is me regelmatig gesteld. Wanneer ik dan vroeg wat de vragensteller zelf dacht dat er gebeurd was, volgden steevast twee soorten antwoorden. De verzekering dat deze mensen ‘met de nek werden aangekeken’ en ‘nooit meer een plek in de samenleving kregen’ domineerde. Daarnaast hoorde ik ook regelmatig dat het juist de oud-collaborateurs waren die weer snel maatschappelijk succes hadden: wie had er als eerste een auto in de straat? Juist.

Het beloofde dus een kort onderzoek te worden. Maar de antwoorden werden al snel vager en twijfelachtiger zodra ik enthousiast begon door te vragen: hoe weet u dit allemaal? Zijn het eigen
herinneringen? Over wie heeft u het precies en wanneer speelde dit? Mensen van de oudere generatie diepten dan soms nog een enigszins toepasselijke persoonlijke herinnering op. Anderen haalden hun schouders op: gewoon, dit wist iedereen toch?

Geaccepteerde wijsheden zijn interessant: ze geven de kans opnieuw na te denken over zaken die men als vanzelfsprekend ervoer. Dat is wat dit onderzoek wilde bereiken.

Ismee Tames, oktober 2013