De leerlingen uit gymnasium 3 van het Oosterlicht College uit Nieuwegein hebben in samenwerking met het NIOD de kans gekregen met personen te spreken die de Tweede Wereldoorlog hebben overleefd en die daar ook nog eens boeiend over kunnen en willen vertellen. Het interview met personen die al op hoge leeftijd zijn en heel eigen geschiedenis hebben, zullen zij zich hun hele leven blijven herinneren.

Het jaar 2015 is een bijzonder jaar. Het is 70 jaar geleden dat het nationaal socialisme werd overwonnen en dat is hopelijk voor altijd! Auschwitz en andere vernietigings- en concentratiekampen werden bevrijd. Ook Nederland werd bevrijd. Over zowel de kwellingen voor en tijdens de oorlog als de bevrijding hebben de geïnterviewden verdrietige, mooie en bijzondere verhalen verteld. In dit boekje laten de leerlingen de geïnterviewden aan het woord. Verhalen, hoe moeilijk soms ook, vormen de basis voor dit boekje.

Bij het interviewen en de uitwerkingen daarvan zijn de leerlingen ervan uit gegaan dat het verhaal op zich veel verklaringskracht heeft. De geïnterviewden vertellen zoals zij het hebben ervaren of hebben gezien. Het bijzondere van mondelinge bronnen is immers niet alleen dat men vertelt wat men gedaan heeft, maar ook wat men wílde doen, wat men dacht te zúllen doen en tevens wat men nú denkt wat men toen deed. Mondelinge bronnen zijn verhalende bronnen. De verteller geeft weer wat hij van waarde acht en wat hij wil vertellen. Immers herinneren is een actieve daad, waarbij men het verleden vertelt vanuit het weten van het heden. De verteller legt onbekende feiten bloot of legt de nadruk op bepaalde zaken of voor hem bekende feiten. Voor de leerlingen waren deze dingen onbekend. Voor hen was het interview een soort reis door het verleden van iemand anders.      

De verteller kijkt terug op zijn eigen verleden en is niet meer dezelfde persoon  als degene die de gebeurtenissen meemaakte in het verleden waarover hij vertelt. Er hebben veranderingen plaatsgevonden in zowel het persoonlijke, subjectieve bewustzijn en in de maatschappelijke positie waarin men zich bevindt. Het maakt de verhalen gekleurd en daardoor eigen, boeiend, ontroerend en leerzaam. Datgene wat de geïnterviewden vertellen zegt dus iets over de eigen geschiedenis van de persoon. Maar deze persoonlijke geschiedenis kan ook gebaseerd zijn op gebeurtenissen die voor een hele groep van belang waren. In de verhalen zitten overeenkomsten, bijvoorbeeld het dragen van de ster, maar ook heel veel verschillen. Door de persoonlijke verhalen hebben de leerlingen meer inzicht gekregen  in de zaken die voor de individuele mensen van groot belang waren. Het algemene verhaal hebben zij te horen gekregen in de geschiedenislessen. Het bijzondere persoonlijke verhaal hebben zij op Memorial Day gehoord. 

Leerlingen en ooggetuigen van de oorlog bij het NIOD