Klokken-Peter

Op 22 september haalde de Limburgse aannemer P.J. Meulenberg de eerste gevorderde klok in Nederland naar beneden uit de toren van het de rooms-katholieke kerk van Hoensbroek. Daarna trok Meulenberg, in de volksmond al snel ‘Klokken-Peter genoemd, met zijn medewerkers het gehele land door. In opdracht van de Duitse bezetter werden tussen september 1942 en oktober 1943 duizenden kerkklokken verwijderd. Glocken kämpfen mit für ein neues Europa stond er op de klok die Meulenberg als blijk van erkentelijkheid na afloop van zijn werk van zijn Duitse opdrachtgevers kreeg aangeboden.

Peter Joseph Meulenberg werd op 7 oktober 1897 geboren in het Limburgse Eschweiber. Hij startte op jonge leeftijd een aannemersbedrijf in Venlo en Heerlen. In 1943 was hij korte tijd lid van de NSB. Zeven jaar later werd hij opnieuw lid van Musserts beweging, naar eigen zeggen onder invloed van zijn broer Joseph die onder plaatsvervangend leider, Van Geelkerken op het Secretariaat van de NSB werkte. Van 1940 tot 1944 voerde Meulenbergs bedrijf op grote schaal opdrachten uit van Duitse Wehrmachts- en civiele instanties uit: zoals het aanleggen van wegen en het leggen van kabels op het door de Luftwaffe gebruikte vliegveld Venlo en het leggen van kabels bij Aken en op Terschelling. Vanaf november 1942 tot begin 1944 was Meulenberg als Generalunternehmer des Sonderreferates Metallmobilisierung belast met het uit de torens halen en opslaan van de door de Duitsers gevorderde toren klokken in Nederland, een opdracht die hem een vermogend man maakte.

Twee jaar na de bevrijding in juni 1947 moest Meulenberg zich voor het Bijzonder Gerechtshof in Maastricht verantwoorden voor zijn collaboratie met de bezetter. Procureurfiscaal, mr. Baron van Voorst tot Voorst eiste in een fel requisitoir twintig jaar gevangenisstaf voor ‘Klokken-Peter’.

Het archief van Meulenberg uit de oorlogsjaren werd door het gerechtshof verbeurd verklaard en werd overgedragen aan het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (nu NIOD) waar het ruim 3 meter beslaat. De collectie geeft een goed inzicht in de goed opgezette organisatie die nodig was om de Nederlandse torenklokken in een zo kort tijdsbestek in beslag te nemen ten gunste van de Duitse oorlogseconomie.

René Kok

Mederwerkers van Meulenberg ergens in het land aan het werk
Briefhoofd van aannemersbedrijf P.J. Meulenberg uit 1943
General Unternehmer des Sonderreferates Metallmobilisierung P.J. Meulenberg uit 1943
Bericht uit de Volkskrant van 1 juli 1947