13 maart 2018

Onlangs kreeg het NIOD een bijzondere schenking: een goed verzorgd fotoalbum van een lid van de Nederlandse Arbeidsdienst (NAD).

 

Een 'luchtige kaderbespreking' - collectie NIOD BC467

Nederlandse Arbeidsdienst

In de zomer van 1943 volgt een Nederlandse man - de samensteller van een zorgvuldig gemaakt fotoalbum dat het NIOD onlangs ontving - een opleiding aan de Middenkaderschool van de Nederlandse Arbeidsdienst (NAD) in Blaricum.

De Nederlandsche Arbeidsdienst (ook wel: werkinzetdienst, naar het Duitse Arbeitseinzatz) werd door de Duitse bezetter op 23 mei 1941 opgericht. De organisatie vertoonde sterke overeenkomsten met de Duitse Reichsarbeitsdienst en was een voortzetting van de Nederlandsche Opbouwdienst die vanaf de zomer van 1940 bestond. Het bewerken van het land was één van de voornaamste werkzaamheden.

Aanvankelijk nam de bezetter genoegen met vrijwilligers voor de NAD. Maar vanaf 1942 werden bepaalde categorieën jongeren verplicht opgeroepen. Al snel raakte de NAD steeds meer onder nationaalsocialistische invloed. Vast onderdeel was het onderricht in het nationaalsocialistische gedachtegoed en daarnaast had de opleiding een sterk militair karakter. Symbool van de NAD was de spade die werd gedragen als een geweer.

Prachtig album

Voor de samensteller van het fotoalbum is zijn opleiding aan de Middenkaderschool van de NAD duidelijk belangrijk, want hij maakt er een prachtig album van. Rondom de foto’s brengt hij versieringen aan, de bijschriften kalligrafeert hij. Hij maakt zelfs een speciale passende doos voor het album. Aan de foto’s is technisch grote aandacht besteed: ze zijn met zorg gemaakt, goed uitgelicht en vertonen een mooie vlakverdeling.

 

                             

 

   

Kunnen we concluderen dat deze man tussen de 18 en 25 jaar zich vrijwillig opgaf voor de NAD en dus zelf koos voor een opleiding tot het middenkader van deze organisatie? Zo’n fraai album maak je niet als je een half jaar met tegenzin bij de NAD hebt doorgebracht. We zullen het nooit met zekerheid weten, maar we hebben er wél een interessante historische bron aan te danken.