De afgelopen 70 jaar zijn vele tienduizenden artikelen, boeken, radio- en televisieprogramma’s, documentaires en speelfilms verschenen, die op de een of andere manier gebruik hebben gemaakt van de honderdduizenden documenten, foto’s en tekeningen die sinds 1945 door het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocide Studies zijn verzameld. Iedereen heeft ze gebruikt: journalisten, studenten, scholieren, wetenschappers, huisvrouwen en filmmakers. En iedereen blijft ze gebruiken, nu en in de toekomst.

De documenten zijn papieren getuigen van grote en kleine gebeurtenissen, zaken die we vroeger wellicht onbelangrijk vonden en nu wel belangrijk. Er zijn documenten die vaak te zien zijn geweest in documentaires of in boeken, maar de meeste documenten zijn nooit getoond. Je vindt vaak wel een enkele zin terug uit een document in een boek of in een artikel, soms met een verwijzing naar het document.

Je kunt één enkel document nemen om een kleine of grotere gebeurtenis te beschrijven, maar je kunt ook meerdere documenten gebruiken om een reeks van gebeurtenissen te laten zien. Het document staat dan centraal, maar krijgt verder inhoud door een uitleg of verdere beschrijving.

Dat gebeurt in het boek Oorlog en bezetting. Nederland 1940-1945. De geschiedenis in topstukken uit het NIOD-archief  met 100+ documenten over Nederland onder de Duitse bezetting. Het boek loopt van mei 1940 tot mei 1945, van een Duits pamflet in Den Haag dat oproept om het vechten te staken, tot een Nederlands affiche op Texel dat oproept geen meisjes of vrouwen kaal te knippen.

In deze special zijn de eerste tien topstukken uitgelicht. In de loop van de het jaar zullen nieuwe documenten worden toegevoegd.

Oorlog en bezetting – Nederland in 1940-1945 • David Barnouw • 978 90 488 2664 3 • gebonden • € 25,- • 224 pagina’s met meer dan 100 illustraties • Uitgeverij Hollands Diep