Chronologisch overzicht

1945: Na de bevrijding

Onder de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog was de publicatie van comics (het begrip graphic novel bestond nog niet) in West-Europa heel beperkt. Dit kwam onder meer door de schaarsheid van papier en de importbeperkingen in de door de nazi’s bezette gebieden. Toch werden tijdens en kort na de Tweede Wereldoorlog een aantal comics gemaakt die het leven onder nazi-bezetting weergaven. Een Nederlands voorbeeld hiervan is de publicatie met karikaturen door Ton van Tast (Anton van der Valk) in 1945. Dit soort tekeningen zijn een contemporaine representatie van de uitsluiting en vervolging van de Joden. Na de bevrijding van Nederland in 1945 raakten dit soort boekjes wijdverspreid, als parodie op het leven in Nederland onder de nazi-bezetting.

1978: Frankrijk en België

Het ‘stripboek’ “la seconde guerre mondiale” van Biélot en Buzzelli, als onderdeel van de serie “histoire de France”, geeft het gebruik van comics als collectief historisch narratief weer. Het genre comics en graphic novels werd vooral in Frankrijk en België relatief vroeg serieus genomen, waarbij het niet langer enkel om entertainment ging, maar ook om serieuze geschiedschrijving.

De jaren '80: de publicatie van Maus

Met de publicatie van Art Spiegelmans Maus groeide het besef - ook buiten Frankrijk en België - dat graphic novels ook een serieuze narratief konden bevatten.  Maus was de eerste graphic novel die een Pulitzer Prize won. en het combineert een innovatief gebruik van beeldtaal met de aangrijpende geschiedenis van Spiegelmans familie tijdens de Holocaust. deze persoonlijke en gelaagde benadering zorgde voor nieuwe mogelijkheden en een bredere acceptatie van het genre.

Na 2000: andere genociden

In de afgelopen decennia hebben auteurs van comics en graphic novels ook andere genociden dan de Holocaust gekozen. Er verschenen publicaties over genociden in Cambodja en Rwanda maar ook over de Armeense genocide en Srebrenica. Het verhalen over genocide in ‘strips’ of comics en graphic novels is breed geaccepteerd geraakt. Hierbij onderzoeken auteurs ook verschillende thematische benaderingen en hanteren zij in hun grafische verhalen uiteenlopende perspectieven. Comics en graphic novels over genocide worden overal ter wereld gelezen om te leren over de geschiedenis in het onderwijs en daarbuiten. Beeldverhalen worden gebruikt in verzoeningsprocessen en dragen bij aan het gemeenschappelijke narratief.

T. van Tast (1945). 1945: Ons Land Uit Lijden Ontzet. 1945: Ons Land Uit Lijden Ontzet © Kompas Den Haag, 1945.
G. Buzzelli, F. Tacconi, R. Bielot & P. Dufourcq (1978). Histoire de France en bandes dessinées – la seconde guerre mondiale, p. 1102. Histoire de France: la seconde guerre mondial © Larousse, 1978.
A. Spiegelman (1986). The Complete Maus, p. 169. Maus: A Survivor’s Tale © Penguin Books Limited, 2003.
R. Bazambanza (2005). Smile Through The Tears: The Story of the Rwandan Genocide. Smile Through the Tears © Les Editions Images, 2005.