Liedjes over het alledaagse leven

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verschijnen er allerlei liedjes die op de één of andere manier over de oorlog gaan. Bekende voorbeelden zijn de illegale verzetsliedjes van Radio Oranje, propagandaliederen en nummers voor soldaten aan het front. Ook worden er nummers geschreven die gaan over alledaagse gebeurtenissen tijdens de oorlog. 

Muziek in het donker

Tijdens de Tweede Wereldoorlog moeten in heel Nederland ’s avonds en ’s nachts de lichten uitblijven. De Duitse bezetter wil totale duisternis, zodat de piloten van de vijand zich slecht kunnen oriënteren. De bevolking moet veel  kleine dingen uit het dagelijkse leven aanpassen. Zo verschijnen er verduisteringslampjes voor op de fiets en voor agenten zijn er speciale lichtgevende uniformen. De verduisteringsplicht vormt voor muzikanten een bron van inspiratie. Het populaire Joodse duo Johnny & Jones beschrijven de verduistering in ‘Maak het donker in het donker’ uit 1940, over een ongemakkelijke gebeurtenis in een verdonkerde stad:

‘Van Zanten zag een meisje in het duister
Zij was slank, bevallig en toch niet dik van lijn
Hij dacht, dat is die jonkvrouw mijner dromen
Binnenkort zal zij m'n mevrouw Van Zanten zijn
In die duisternis vroeg hij haar om een kusje
Flip van Zanten zei ze, niet doen, ik ben toch je zusje’

Ook het lied ‘Als op het Leidseplein de lichtjes weer eens branden gaan’, uit 1943, gaat over het gebrek aan licht. Jacques van Tol schrijft de tekst en Cor Steyn componeert de muziek. Willy Walden vertolkt het lied in de Snip en Snap revue. ‘Als op het Leidseplein’ weet het publiek diep te raken. Het lied verwoordt voor veel mensen het verlangen naar een tijd waarin de straatverlichting terug is en de oorlog tot het verleden behoort.

De ballade van de houten zolen

Ook schaarste van voedsel en kleding houdt verschillende liedjesschrijvers bezig. In ‘De ballade van de houten zolen’ schrijft cabaretier Alex De Haas over het verlangen om van de distributie verlost te zijn en gewoon weer op leren schoenen te kunnen lopen:

‘Maar als we eens getrouwd zijn en van talrijke kroost omgeven,
Waar liefde woont daalt d’ ooievaar maar al te gaarne neer,
Dan hoop ik dat het spook der distributie zij verdreven
En dat we weer op schoenen lopen helemaal van leer.’

Liefdesliedjes

Liefde is van alle tijden. Tijdens de oorlog verschijnen er dan ook een hoop ‘normale’ liefdesliedjes. Eén van de grootste hits tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland is het liefdeslied ‘Diep in mijn hart’, geschreven door Jaap Valkhoff en gezongen door Nelly Verschuur. Na de oorlog blijft het nummer populair: onder andere de Amsterdamse Tante Leen neemt haar eigen versie van ‘Diep in mijn hart’ op.

Agent met uniform gemaakt van lichtgevende verfstof. Op ongeveer vijftien meter afstand is de agent nog zichtbaar.1940. Beeldbank WO2/NIOD.
Oproep tot verduistering voor inwoners van Wassenaar. Datum onbekend. Beeldbank WO2/NIOD.
Omslag bladmuziek 'Maak het donker in het donker', van Johnny & Jones uit 1940.
'Maak het donker in het donker', Johnny en Jones (1940).
Bladmuziek 'Als op het Leidseplein de lichtjes weer eens branden gaan', geschreven door Jacques van Tol (onder het pseudoniem Bert van Eijk), 1943-1944.
'Als op het Leidseplein de lichtjes weer eens branden gaan', gezongen door Willy Walden in 1943.
'Diep in mijn hart', geschreven door Jaap Valkhoff, gezongen door Nelly Verschuur, 1942.