Juliana in de oorlog

20 maart 2014 is het tien jaar geleden dat koningin Juliana overleed. In de commentaren rond haar overlijden bleek eens te meer hoezeer de werkelijkheid van Juliana’s leven verdwenen is achter een aantal steeds herhaalde clichés. Tot de vaste ingrediënten van ons beeld van Juliana behoort dat zij de oorlogsjaren doorbracht in Canada als een ‘gewone huisvrouw en moeder’, die zich vooral bezighield met de opvoeding van haar kinderen, en wier bijdrage aan de strijd tegen de nazi’s bestond uit breien, bloed geven en de verkoop van tweedehandsspulletjes in de Rode-Kruiswinkel. Of zoals dr. Loe de Jong het verwoordde:  ,,Haar plaats was bij haar kinderen.”

In de voorpublicatie Juliana’s vergeten oorlog, de bewerking van een hoofdstuk uit haar komende biografie van Juliana, laat NIOD-onderzoeker Jolande Withuis zien dat dit onder andere door Loe de Jong gecreëerde mierzoete beeld de inzet van de toenmalige kroonprinses tekortdoet. Juliana beperkte zich bepaald niet tot dergelijke deugdzame damesbezigheden.

Juliana was in haar Canadese jaren een actieve ambassadrice van de geallieerde zaak. Ze hield her en der op het continent lezingen, moedigde soldaten aan en onderhield vriendschappelijke betrekkingen met het echtpaar Roosevelt.

Juliana’s vergeten oorlog verschijnt op 6 maart bij uitgeverij de Bezige Bij.

Jolande Withuis

Jolande Withuis is als sociologe verbonden aan het NIOD. Ze schrijft regelmatig opiniërende artikelen voor NRC Handelsblad, Trouw en de Volkskrant. Eerder verschenen bij uitgeverij De Bezige Bij Erkenning. Van oorlogstrauma naar klaagcultuur (2002), Na het kamp. Vriendschap en politieke strijd (2005) en De vrouw als mens (2007). In 2008 verscheen Weest manlijk, zijt sterk. Pim Boellaard 1903-2001. Het leven van een verzetsheld. Van deze biografie werden meer dan twaalf duizend exemplaren verkocht. De biografie werd bekroond met de Grote Geschiedenisprijs 2009 en de Erik Hazelhoff Biografieprijs 2010.